Pytanie|Odpowiedź: Jakie dzieła sztuki uległy zniszczeniu w ataku na WTC 11 września 2001 roku?

16 czerwca 2014, by , Dodaj komentarz

11 września 2001 roku to zdecydowanie jeden z najtragiczniejszych dni w ostatnich dziesięcioleciach. W ataku terrorystycznym zginęło niemal 3000 osób, a naprawa powstałych w jego wyniku zniszczeń pochłonęła miliony dolarów. Większość rzeczy znajdujących się w chwili ataku wewnątrz dwóch wież została utracona na zawsze – wśród nich całkiem pokaźna kolekcja dzieł sztuki, należących głównie do takich organizacji jak Citigroup, J.P. Morgan Chase, Port Authority.

Pytanie: Jakie dzieła sztuki uległy zniszczeniu w ataku na WTC 11 września 2001 roku?

Odpowiedź: Do tej pory nie udało się sporządzić kompletnej listy utraconych dzieł sztuki. Wiele cennych przedmiotów w chwili ataku znajdowało się w skrytkach depozytowych, a właściciele chcąc uniknąć niepotrzebnego rozgłosu nie ubiegali się o odszkodowanie. Wkrótce po ataku pojawiło się także bardzo wiele nieścisłości dotyczących faktycznych strat zgłaszanych przez firmy. Już 15 września, a więc zaledwie 4 dni po tragedii, w mediach ruszyła kampania mająca na celu przekonanie społeczeństwa (i ubezpieczycieli), że wartość utraconych kolekcji była o wiele większa, niż się wydaje. Przykładowo – powszechnie powtarza się, iż w ataku zniszczeniu uległo ok. 300 rzeźb – odlewów według Rodina, należących do firmy Cantor Fitzgerald. Tymczasem w rzeczywistości, 9 września 2001 roku firma miała w posiadaniu zaledwie 4 takie dzieła!
Niemniej ocenia się, że prac, które uległy zniszczeniu było w World Trade Centre ok. kilka tysięcy.
Samo Citigroup zgłosiło utratę 1113 dzieł sztuki. Wśród nich znajdowały się m.in.:

Obraz Jacoba Lawrenca „The builders” z 1974 – wydruk na papierze welinowym.

Lawrence-The_Builders

Grafiki będące częścią słynnego Hudson River Portfolio Johna Hilla

John Hill Palisades (Hudson River Portfolio)

fot. The Metropolitan Museum of Art

Wydruk litografii Johna Bachmana „Bird’s eye view of New York and Brooklyn”
bird-s-eye-view-of-new-york-brooklyn-drawn-from-nature-on-stone-by-j-bachmann
W zgliszczach wież pogrzebane zostały również:

Gobelin Joana Miró „WTC Tapestry” utkany z wełny i konopi, wykonany specjalnie dla World Trade Centre w 1974 roku, który zdobił ścianę w lobby wieży numer dwa.
 Joan Miró Th World Trade Centre Tapestry, 1974

40 000 negatywów zdjęć Jacques’a Lowe – osobistego fotografa prezydenta Johna Fitzgeralda Kennedy’ego.

Prezydent Kennedy odbiera wiadomość o zamordowaniu Patrice'a Lumumby, luty 1961. © Estate of Jacques Lowe, 1961

Prezydent Kennedy odbiera wiadomość o zamordowaniu Patrice’a Lumumby, luty 1961. © Estate of Jacques Lowe, 1961

Jacque Lowe zmarł kilka miesięcy przed atakiem na WTC. Spadkobierczyni jego spuścizny – córka Thomasina wywalczyła wysokie odszkodowanie od banku JP Morgan Chase, w którym zdeponowane były negatywy. Szczęśliwie część archiwum udało się odtworzyć, okazało się także, że w chwili ataku 180 negatywów znajdowało się poza depozytem. Wśród nich również powyższe zdjęcie.

„Ideogram” – rzeźba ze stali nierdzewnej James’a Rosati (1967)
James Rosati 'Ideogram', 1967

„Sky Gate, New York” – drewniana płaskorzeźba Louise Nevelson (1977-78)
Sky Gate, New York, Louise Nevelson, 1977-78

„Recollection Pond” – gobelin Romare Bearden’a
Recollection Pond, Romare Bearden

 Obraz Roy’a Lichtensteina z serii „Entablatures” (1975)
Roy Lichtenstein the entablatures 1975

Mural Hunta Slonem’a „Fan Dancing with the Birds”
Hunt Slonem 'Fan Dancing with the Bird'

Needle Tower Kennetha Snelsona (1968)
Needle Tower, Kenneth Snelson

Fontanna Elyn Zimmerman upamiętniająca ofiary zamachu bombowego z 1993 roku
Elyn Zimmerman 'Memorial Fountain'

Na liście utraconych dzieł sztuki znajdują się również:

Mural Germaine Keller „Path Mural” (brak zdjęć)
Mural Cynthi Mailman „Commuter Landscape” (brak zdjęć)
Według doniesień medialnych w budynkach spłonęły również oryginalne dzieła Pabla Picassa i Davida Hockneya. Nie istnieją jednak żadne zdjęcia potwierdzające ten fakt.

Nie wszystkie dzieła sztuki spotkał jednak ten sam los. Kilka z nich przetrwało, jednak ich losy są równie skomplikowane.

„The Sphere”, a właściwie” Kugelkaryatide” – abstrakcyjna rzeźba Fritza Koeniga – jeden z symboli WTC.
The Sphere Fritz Koenig

Rzeźba przetrwała zawalenie się wież, została jednak poważnie uszkodzona. Kiedy ekipy ratownicze zabrały się za demontaż pozostałości rzeźby, w jej wnętrzu znaleziono Biblię, samolotowy pas bezpieczeństwa i część dokumentów z jednego z biur. Koenig stwierdził później, iż rzeźba „sama stała się swego rodzaju cmentarzem” i sprzeciwił się odbudowywaniu „Kuli”.

„The Sphere” została w niezmienionej formie umieszczona w Battery Park, gdzie stanowi popularną atrakcję turystyczną. Jest to jedno z lepiej zachowanych dzieł sztuki, odnalezionych po ataku z 11 września.
The Sphere Fritz Koenig

Oczywiście jeśli nie weźmiemy pod uwagę….
Cloud Fortress – dużej granitowej rzeźby japońskiego artysty Masayuki Nagare.
Mayasuki Nagare 'Cloud Fortress'

Losy tego dzieła stanowią jeden z wielu niewyjaśnionych (choć z całą pewnością podrzędnych) wątków związanych z tragedią 11 września, a także tym co miało miejsce później. Według oficjalnych danych, rzeźba przetrwała atak w stanie praktycznie nienaruszonym i uległa zniszczeniu trochę później podczas „akcji ratunkowej”.
W internecie można jednak znaleźć zgoła odmienną wersję wydarzeń…
Nie ulega wątpliwości, że tuż po zamachu rzeźba stała na swoim miejscu. Dowodzi temu m.in. to zdjęcie opublikowane 1 października 2001 roku w New York Times
Mayasuki Nagare 'Cloud Fortress'

Jeśli wierzyć też zdjęciom niejakiego Roberta Segala, który opublikował w sieci obszerną relację z akcji ratunkowej i porządkowej nowojorskich służb, rzeźba miała się dobrze również wiele dni po ataku.
Search Team Inbound Briefing view to southwest 4WTC at left, tower 2 at rear A shame this one didn't survive recovery efforts. Was this thing just too heavy to move

Dlaczego więc nagle ‚Cloud Fortress’ zniknęło bez śladu?
Według jednej z teorii, rzeźba musiała zostać usunięta by zrobić miejsce dla dźwigu, który pomógłby uprzątnąć gruz z zawalonej wieży. Przeczy jednak temu poniższe zdjęcie, również wykonane przez Segala.
Demolishing Masayuki Nagare's Granite Sculpture East of the Plaza view to west; from left 4WTC,

Zdjęcie zatytułowane jest „wyburzanie granitowej rzeźby Masayuki Nagaro”. Oprócz spychacza niszczącego dzieło sztuki, fotografia przedstawia także niewątpliwie….dźwig, który umieszczono już kawałek dalej.
Rzeźba zniknęła bez śladu – nie zachował się nawet fragment.
Niektóre źródła podają, iż została celowo zniszczona, gdyż nie pasowała do krajobrazu powszechnych zniszczeń, które na życzenie administracji państwowej miały pojawiać się w mediach.

Zamach przetrwało również inne dzieło sztuki:
„World Trade Center Stabile”, znany również jako „Bent Propeller” – ogromna rzeźba Alexandra Caldera (1970)
Alexander Calder Bent Propeller

Alexander Calder Bent Propeller, po zamachu

Ocenia się, że rzeźba zachowała się w ok. 30% i niestety nie nadawała się do reparacji.
Ze zgliszczy udało za to uratować się 10-metrową rzeźbę Roya Lichtensteina „The Modern Head”
Roy Lichtenstein "The modern Head"

Rzeźba była podobno dobrze zauważalna w relacjach z miejsc katastrofy, jednak 13 lat później, materiały fotograficzne dostępne w sieci na ten temat są jednak dziwnie okrojone.

Jak na ironię, przetrwała także inna rzeźba, przedstawiająca zadumanego mężczyznę z aktówką. Praca J. Sewarda Johnsona „Double Check”, pokryta grubą warstwą kurzu i pyłu to jeden z najbardziej znanych nam z mediów obrazów dotyczących zniszczeń po ataku z 11 września.
Susan Meiselas fotografuje rzeźbę J. Sewarda Johnsona "Double Check"

To słynne zdjęcie to dzieło znanej fotografki Susan Meiselas.

Wyżej wymienione to jednak nie jedyne ocalałe z tragedii dzieła sztuki. Wiele z nich przetrwało zamach, lecz nie miało szans z bezwzględną chciwością ludzką – ich losy prawdopodobnie już na zawsze pozostaną tajemnicą.


Masz pytanie dotyczące sztuki? Przyślij je do nas:

whyartpl@gmail.com (temat: „Pytanie”)


Tagi: , , ,
W kategorii:


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *