Krupówki wczoraj i dziś – czyli co się stało z Zakopanem?

4 lipca 2014, by , Dodaj komentarz

Krupówki to obok Giewontu najbardziej znana atrakcja turystyczna Zakopanego, raj dla wielbicieli góralskich klimatów i robienia zakupów, ulica po której spacerują ludzie z całego świata. Jednakże dzisiejsze Krupówki utraciły swój dawny blask i typowo regionalny charakter. Z przykrością trzeba stwierdzić, że obecnie przypominają bardziej supermarket, w którym obok ciupag i kierpców znajdziemy też dziecięce zabawki, kremy do opalania, ozdoby do włosów, artykuły spożywcze i letnią odzież. Normą na najsłynniejszym deptaku w Polsce stały się odrapane budynki, szkaradna architektura i wszechobecne kiczowate reklamy.
A przecież przez lata Krupówki słynęły z niepowtarzalnego uroku. Pod koniec XIX wieku zrodził się mit Zakopanego – miejsca, do którego przyjeżdżali artyści i literaci z zaboru rosyjskiego i cieszyli się wolnością słowa, o jakiej gdzie indziej mogli tylko pomarzyć. W okresie międzywojennym Zakopane stało się najsłynniejszym ośrodkiem leczniczym i wypoczynkowym w kraju. Przyjeżdżała tu bohema artystyczna i inteligencja – wielu z nich po prostu zamieszkało pod Tatrami. O Zakopanem mówiono, że jest „kulturalną stolicą Polski”.
Przez lata Krupówki słynęły z niepowtarzalnego uroku
Przedwojenne Zakopane w niczym nie przypominało obecnego miasta przyjmującego 3 mln turystów z kraju i zagranicy. W latach 30 tych liczba gości pod Giewontem sięgała trzydziestu kilku tysięcy rocznie, a liczba mieszkańców wynosiła 20 tysięcy, z czego 3 tysiące osób stanowiła społeczność żydowska.

Dzisiejsze Krupówki utraciły swój dawny blask i typowo regionalny charakter

Dzisiejsze Krupówki utraciły swój dawny blask i typowo regionalny charakter

Nazwa deptaku pochodzi od nazwy polany Krupówki, która należała do rodziny Krupowskich lub Krupów. Dzisiaj ulica ma aż 1100 metrów długości, w przeszłości jednak, zanim Zakopane stało się stolicą polskiej turystyki górskiej, Krupówki były jedynie niewielką ścieżką, której zadaniem było łączenie Nawsia, mieszczącego się przy ulicy Kościeliskiej w Zakopanem, oraz miejskich kuźni w dolnej części miasta. Ulicą Krupówki stały się dopiero w 1870 roku. Wówczas miała ona połączyć kuźnie z kościołem, co nadawało jej już o wiele bardziej znaczący dla miasta charakter. Współczesnego wyglądu Krupówki nabrały dopiero na początku XX wieku, wówczas bowiem rozwinął się na nich handel oraz inne usługi.
Zobaczmy jak  przez lata zmieniały się niektóre z legendarnych budynków Krupówek.

Hotel Morskie Oko

hotel-morskie-oko

Weranda restauracji hotelu Morskie Oko w 1935 roku (fot. fotopolska.eu)

Wybudowany został przez Władysława Dzikiewicza w 1897 roku. Zaledwie dwa lata później pożar zniszczył znaczną część drewnianego budynku. W 1901 roku hotel odbudowano, tym razem wykorzystując cegły, dzięki czemu stał się on jednym z pierwszych murowanych budynków w centrum.
Wewnątrz znajdowała się słynna sala teatralna, na której scenie występowały największe sławy polskiej kultury, takie jak: Helena Modrzejewska, Mieczysława Ćwiklińska, Hanka Ordonówna, Eugeniusz Bodo, Karol Szymanowski, Ewa Demarczyk, Jan Kasprowicz czy Stefan Żeromski. W latach 50 tych w piwnicach hotelu grupa zakopiańskich artystów stworzyła Klub Plastyka. Po 1959 roku, kiedy to budynek przejął Skarb Państwa, nastąpił nieubłagany schyłek świetności hotelu. Po roku 1989 nabywcą obiektu została prywatna osoba. Obecnie w budynku organizowane są dyskoteki.

                                                                                        Hotel Pod Giewontem

Lata 1890-1899 , hotel Pod Giewontem. (fot. z archiwum Muzeum Tatrzańskiego)

Lata 1890-1899 , hotel Pod Giewontem. (fot. z archiwum Muzeum Tatrzańskiego)

Dawny hotel Pod Giewontem to jeden z najstarszych budynków w Zakopanem, stojący przy skrzyżowaniu ulic Krupówki i Nowotarskiej. Hotel, który oddano do użytku w roku 1885,  mieścił 18 pokoi, przestronną altanę i salę bilardową. Wspomnieć należy jeszcze, że był to pierwszy i największy hotel zakopiański, aż do roku 1898. Po II wojnie światowej ludowe państwo Polskie przejęło budynek, lokując w nim klasy Szkoły Przemysłu Drzewnego oraz internat Szkoły Pedagogicznej. Jeszcze później górne pomieszczenia przekształcono w mieszkania komunalne (funkcjonujące do dziś), natomiast na parterze otwarto sklep spożywczy. Końcówka lat 80 tych i początek 90 tych to era sklepu gospodarstwa domowego przekształconego następnie w restaurację.. Obecnie działa tu jedyny w Zakopanem bar mleczny oraz restauracja Gazdowo Kuźnia.

Obecnie działa tu jedyny w Zakopanem bar mleczny oraz restauracja Gazdowo Kuźnia.   ( fot. fotopolska.eu)

Obecnie działa tu jedyny w Zakopanem bar mleczny oraz restauracja Gazdowo Kuźnia.
( fot. fotopolska.eu)

 ( fot. fotopolska.eu)

( fot. fotopolska.eu)

                                                                                     Dworzec Tatrzański

Lata 1930-1935 , Dworzec Tatrzański - (lata 30 XX w.) (fot. arch. Muzeum Tatrzańskiego)

Lata 1930-1935 , Dworzec Tatrzański – (lata 30 XX w.)
(fot. arch. Muzeum Tatrzańskiego)

Dworzec Tatrzański (który z dworcem PKP czy PKS nigdy nie miał nic wspólnego, a przez naleciałości z rosyjskiego z dworu stał się dworcem) został zbudowany w Zakopanem  przez Towarzystwo Tatrzańskie w 1881 roku według projektu Karola Zaremby. W drewnianym wtedy budynku  ulokowano biura Towarzystwa Tatrzańskiego, bibliotekę wraz z czytelnią, pomieszczenia hotelowe i salę balową, w której odbywały się liczne odczyty, koncerty i przedstawienia teatralne. Występowali tam m.in. Mieczysław Karłowicz, Helena Modrzejewska, Ignacy Jan Paderewski, Henryk Sienkiewicz. W dniu 21 stycznia 1900 roku budynek spłonął w wyniku pożaru spowodowanego wybuchem lampy naftowej. Otwarcie nowego, murowanego budynku miało miejsce 1 lipca 1903. W roku 1922 pożar po raz kolejny zniszczył Dworzec Tatrzański i znów rozpoczęto odbudowę. Obecnie ma tam swoją siedzibę Koło Przewodników Tatrzańskich PTTK im. Klimka Bachledy.

sierpień 2013 , Dworzec Tatrzański mieszczący Oddział PTTK w Zakopanem ( fot. fotopolska.eu)

sierpień 2013 , Dworzec Tatrzański mieszczący Oddział PTTK w Zakopanem
( fot. fotopolska.eu)

                                                          Muzeum Tatrzańskie im. dr. Tytusa Chałubińskiego

Gmach Muzeum Tatrzańskiego po oddaniu do użytku , lata 20 te

Gmach Muzeum Tatrzańskiego po oddaniu do użytku , lata 20 te

Jedno z najstarszych muzeów regionalnych w Polsce posiadające w Zakopanem aż pięć filii.
Budynek w stylu zakopiańskim wzniesiony został według projektu Stanisława Witkiewicza i Franciszka Mączyńskiego. Uroczyste otwarcie muzeum miało miejsce w 1922 roku. Okres II wojny światowej Muzeum Tatrzańskie szczęśliwie przetrwało bez większych strat, a po wojnie zostało upaństwowione. W salach ekspozycyjnych znajdują się, oprócz dzieł sztuki, zbiory przyrodnicze, geologiczne i etnograficzne.

 lipiec 2011, widok z Krupówek na Muzeum Tatrzańskie

lipiec 2011, widok z Krupówek na Muzeum Tatrzańskie

                                                                                       Bazar Polski

1931 rok, reklama płatków Kellogs w Bazarze Polskim.  (fot. z archiwum Muzeum Tatrzańskiego )

1931 rok, reklama płatków Kellogs w Bazarze Polskim.
(fot. z archiwum Muzeum Tatrzańskiego )

Bazar Polski to budynek wybudowany w latach 1910-1911 na terenie należącym do hrabiego Władysława Zamoyskiego, zaprojektowany przez Franciszka Mączyńskiego. Na parterze umieszczono sklepy, m.in. Bazar Polski ( stąd nazwa budynku ), a na piętrze odbywały się wystawy plastyczne. Zgodnie z planami hrabiego Zamoyskiego, piętro miało służyć stałej ekspozycji wyrobów polskich z trzech zaborów. Pierwszą taką wystawę zorganizowano w 1911 roku. Od 1912 roku wystawy plastyczne w Bazarze Polskim organizowało Towarzystwo Sztuka Podhalańska. 2 lutego 1912 roku otwarto tam pierwszą dużą wystawę malarstwa i rzeźby. Wśród wystawców znaleźli się m.in.: Stanisław Witkiewicz, Stanisław Wyspiański, Władysław Jarecki, Alfred Terlecki, Karol Klosowski, Władysław Skoczyłas, Wojciech Brzega i Stanisław Gałek. Dziś w budynku Bazaru Polskiego znajdują się delikatesy PSS Społem, natomiast w części pierwszego piętra – Galeria BWA oraz Stowarzyszenie Sztuka Podhalańska.

1924 , letnia wystawa sztuki na piętrze Bazaru Polskiego.  (fot.z archiwum Muzeum Tatrzańskiego)

1924 , letnia wystawa sztuki na piętrze Bazaru Polskiego.
(fot.z archiwum Muzeum Tatrzańskiego)

styczeń 2012 , odrestaurowany Bazar Polski

styczeń 2012 , odrestaurowany Bazar Polski

                                                                             Restauracja u Trzaski

Rok 1910 , przed wejściem do cukierni Franciszka Trzaski.

Rok 1910 , przed wejściem do cukierni Franciszka Trzaski.

W pierwszych latach XX wieku, w miejscu obecnego Hotelu Giewont stała słynna Cukiernia Zakopiańska. W 1919 roku zakupił ją Franciszek Trzaska, znany restaurator (prowadził m. in. Jamę Michalika, w Krakowie w latach 1916-1919). Wkrótce, Cukiernia Zakopiańska, stała się restauracją znaną w całej Polsce. Odbywały się w niej koncerty muzyki kameralnej, dancingi, konkursy piękności. Nad restauracją Trzaski znajdował się Klub Zakopiański, w którym spotykali się artyści i pisarze. Klub był również organizatorem głośnych, wspaniałych karnawałów zimowych (niezapomniane parady przebierańców). W czasie okupacji Niemcy przebudowali restaurację Trzaski na tworząc w niej hotel. Hotel Giewont prowadzony następnie przez Orbis ostatecznie zamknięto w kwietniu 2 lata temu, obecnie znajduję się tam sklep odzieżowy.

Lata 1925-1935 , wnętrze werandy słynnej cukierni Franciszka Trzaski

Lata 1925-1935 , wnętrze werandy słynnej cukierni Franciszka Trzaski

 listopad 2013 , dawny hotel Giewont

listopad 2013 , dawny hotel Giewont


Tagi: ,
W kategorii:


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *